Sự khác nhau giữa thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, di sản của người đã mất có thể được phân chia theo hai hình thức: thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật. Mỗi hình thức được áp dụng trong những trường hợp khác nhau và mang những đặc điểm riêng. Để giúp bạn nắm rõ bản chất và sự khác nhau giữa hai loại thừa kế này, nội dung dưới đây sẽ trình bày chi tiết hơn.

>>> Xem thêm: Những giấy tờ cần chuẩn bị khi thành lập văn phòng công chứng tại Hà Nội.

Thừa kế theo di chúc, thừa kế theo pháp luật là gì? 

Căn cứ điều 624, Bộ luật Dân sự 2015: di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Vậy, thừa kế theo di chúc là thừa kế theo ý chí nguyện vọng của người để lại di sản trước khi chết.

Cũng trong Bộ luật này, theo điều 649: Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định.

Phân biệt thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

1. Đối tượng hưởng thừa kế

Thừa kế theo di chúc: Người thừa kế là người được chỉ định trong di chúc. Bên cạnh đó, những đối tượng sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

– Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

– Con thành niên mà không có khả năng lao động.

>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ cho nhà biệt thự liền kề có gì khác biệt so với căn hộ chung cư.

Thừa kế theo pháp luật: Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

– Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

– Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

– Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Hình thức để được hưởng thừa kế

Thừa kế theo di chúc: Di chúc phải được lập thành văn bản. Bao gồm:

– Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.

– Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.

– Di chúc bằng văn bản có công chứng.

– Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

>>> Xem thêm: Hồ sơ và trình tự thực hiện thủ tục công chứng thừa kế quyền sử dụng đất mới nhất năm 2025.

Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Thừa kế theo pháp luật: Người thừa kế làm văn bản thỏa thuận/khai nhận phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng/Phòng công chứng.

3. Trường hợp hưởng thừa kế

Thừa kế theo di chúc: thừa kế theo ý chí, nguyện vọng của người lập di chúc. Người thừa kế là cá nhân phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp đối tượng thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Thừa kế theo pháp luật: được áp dụng trong trường hợp sau đây:

– Không có di chúc;

– Di chúc không hợp pháp;

– Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;

– Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

4. Phân chia di sản 

Thừa kế theo di chúc: 

– Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

>>> Có thể bạn quan tâm: Thủ tục công chứng di chúc hợp pháp và giấy tờ cần chuẩn bị

– Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.

– Trường hợp phân chia theo tỉ lệ khối di sản thì dựa vào khối di sản đang còn lại vào thời điểm mở thừa kế.

Thừa kế theo pháp luật: 

– Khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác được hưởng để nếu người thừa kế đó còn sống khi sinh ra được hưởng; nếu chết trước khi sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng.

– Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật; nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật; nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn công chứng hợp đồng mua bán đất từ A – Z năm 2025

Như vậy, trên đây là thông tin về “Sự khác nhau giữa thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật” . Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy:  Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979 – 0935.669.669
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com

Xem thêm từ khóa tìm kiếm:

>>> Lệ phí trước bạ được tính như thế nào? Ai phải nộp thuế phí? 

>>> Nhận thừa kế đất cần giấy tờ gì?  Có cần phải công chứng không?

>>> Mẫu hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất mới nhất năm 2025. 

>>> Dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh tại Hà Nội. 

>>> Văn phòng công chứng làm việc cả thứ 7 và chủ nhật cung cấp dịch vụ công chứng nhanh, uy tín.

>>> Bồi thường khi thu hồi đất: Điều kiện và cách tính tiền mới nhất năm 2025