Nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm: Công chứng viên phải từ chối

Trong hoạt động công chứng, không phải mọi hợp đồng đáp ứng đủ hình thức đều có thể được công chứng viên chấp nhận. Trên thực tế, nhiều yêu cầu công chứng bị từ chối do nội dung hợp đồng tiềm ẩn hoặc thể hiện rõ hành vi trái quy định pháp luật. Việc vi phạm điều cấm khi công chứng không chỉ làm cho giao dịch không có giá trị pháp lý mà còn buộc công chứng viên phải từ chối thực hiện. Bài viết dưới đây sẽ phân tích căn cứ pháp luật và các trường hợp cụ thể dẫn đến việc từ chối công chứng do nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm của luật.

>>> Xem thêm: Thẩm quyền và giới hạn của Văn phòng Công chứng trong giao dịch dân sự rủi ro cao

1. Thế nào là điều cấm của luật trong giao dịch dân sự?

Theo “Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật thì vô hiệu. Điều cấm của luật được hiểu là những quy định không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.

Trong lĩnh vực công chứng, điều cấm của luật thường thể hiện dưới dạng:

• Hạn chế quyền chuyển nhượng;

• Cấm giao dịch đối với một số loại tài sản;

• Cấm thực hiện giao dịch nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý;

• Cấm thỏa thuận trái trật tự quản lý nhà nước.

Khi hợp đồng có nội dung rơi vào các trường hợp trên, vi phạm điều cấm khi công chứng là căn cứ trực tiếp để công chứng viên từ chối.

2. Nghĩa vụ kiểm tra nội dung hợp đồng của công chứng viên

Công chứng viên không chỉ kiểm tra giấy tờ mà còn có trách nhiệm thẩm định nội dung hợp đồng.

Theo “Điều 7 và Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch. Nếu phát hiện nội dung vi phạm điều cấm của luật thì không được công chứng, dù các bên có tự nguyện ký kết.

Do đó, việc từ chối công chứng trong trường hợp vi phạm điều cấm khi công chứng là nghĩa vụ bắt buộc, không phụ thuộc vào ý chí của các bên.

3. Các trường hợp vi phạm điều cấm thường gặp dẫn đến từ chối công chứng

3.1. Giao dịch liên quan đến tài sản bị cấm hoặc hạn chế chuyển nhượng

Một số loại tài sản không được phép giao dịch hoặc chỉ được giao dịch khi đáp ứng điều kiện nhất định.

Theo “Điều 188 Luật Đất đai 2013”, quyền sử dụng đất chỉ được chuyển nhượng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật. Nếu đất đang bị kê biên, đang có tranh chấp hoặc chưa đủ điều kiện chuyển nhượng, việc lập hợp đồng mua bán là vi phạm điều cấm khi công chứng.

3.2. Thỏa thuận nhằm trốn thuế, trốn nghĩa vụ tài chính

Nội dung hợp đồng thể hiện giá chuyển nhượng không đúng thực tế hoặc thỏa thuận nhằm giảm nghĩa vụ thuế là hành vi vi phạm pháp luật thuế.

Trong trường hợp này, dù hình thức hợp đồng hợp lệ, công chứng viên vẫn phải từ chối vì nội dung giao dịch trái luật.

3.3. Giao dịch giả tạo để che giấu giao dịch khác

Theo “Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch dân sự giả tạo là vô hiệu. Khi hợp đồng công chứng được lập nhằm che giấu một giao dịch khác bị cấm, thì việc công chứng là không được phép.

>>> Xem thêm: Trải nghiệm khách hàng với dịch vụ sổ đỏ nhanh chóng, an toàn, đảm bảo pháp lý

4. Từ chối công chứng khi hợp đồng xâm phạm trật tự quản lý nhà nước

Một số hợp đồng tuy không vi phạm trực tiếp quyền dân sự nhưng lại xâm phạm trật tự quản lý nhà nước.

Ví dụ:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép;

• Thỏa thuận phân chia tài sản trái quy định về quản lý tài sản công;

• Hợp đồng nhằm hợp thức hóa tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp.

Những trường hợp này đều bị xem là vi phạm điều cấm khi công chứng và buộc công chứng viên phải từ chối.

5. Hậu quả pháp lý nếu vẫn công chứng hợp đồng vi phạm điều cấm

Nếu công chứng viên vẫn thực hiện công chứng hợp đồng có nội dung vi phạm điều cấm:

• Văn bản công chứng có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu;

• Giao dịch dân sự không phát sinh hiệu lực;

• Công chứng viên có thể bị xử lý trách nhiệm kỷ luật, bồi thường thiệt hại hoặc chịu trách nhiệm khác theo luật.

Theo “Điều 52 Luật Công chứng 2014”, Tòa án có thẩm quyền tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi việc công chứng vi phạm pháp luật.

>>> Xem thêm: Lưu ý quan trọng khi công chứng nhà đất để tránh tranh chấp

6. Quyền và nghĩa vụ của các bên khi bị từ chối công chứng

Khi bị từ chối công chứng do vi phạm điều cấm khi công chứng, các bên có quyền:

• Được giải thích rõ căn cứ pháp lý của việc từ chối;

• Điều chỉnh, sửa đổi nội dung hợp đồng cho phù hợp pháp luật;

• Khiếu nại nếu cho rằng việc từ chối là trái luật.

Tuy nhiên, các bên không có quyền yêu cầu công chứng viên công chứng hợp đồng trái pháp luật.

Kết luận

Từ chối công chứng do nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm của luật là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm tính hợp pháp và an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự. Việc nhận diện đúng các trường hợp vi phạm điều cấm khi công chứng không chỉ giúp công chứng viên thực hiện đúng chức năng nghề nghiệp mà còn giúp người dân tránh được những rủi ro pháp lý nghiêm trọng về sau.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Công chứng hợp đồng đặt cọc mua bán nhà đất qua môi giới

>>> Chi phí sao y và lưu bản văn bản từ chối nhận di sản tại tổ chức công chứng

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn thủ tục công chứng hợp đồng hợp tác kinh doanh

>>> Dịch vụ làm sổ hồng nhận làm cho đất xen kẹt, đất chưa đủ điều kiện

>>> Công chứng mua bán xe và thanh toán trả góp

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com