Sai thời điểm công chứng có phải bồi thường không?

Thời điểm công chứng là mốc pháp lý quyết định hiệu lực của văn bản công chứng và là căn cứ để xác định quyền, nghĩa vụ của các bên trong giao dịch dân sự. Trong thực tiễn, việc ghi nhận hoặc xác lập sai thời điểm công chứng không chỉ dẫn đến vi phạm hành chính mà còn có thể gây thiệt hại trực tiếp cho các bên tham gia giao dịch. Khi thiệt hại phát sinh, vấn đề đặt ra là trách nhiệm bồi thường thuộc về ai, phạm vi đến đâu và căn cứ pháp lý nào được áp dụng. Việc phân tích rõ trách nhiệm bồi thường do sai thời điểm công chứng có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn pháp lý và nâng cao trách nhiệm hành nghề công chứng.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn lựa chọn đơn vị dịch vụ sổ đỏ uy tín và chuyên nghiệp

1. Sai thời điểm công chứng và rủi ro phát sinh thiệt hại

Sai thời điểm công chứng có thể hiểu là việc:

• Ghi nhận thời điểm công chứng không đúng với thời điểm thực tế ký kết

• Công chứng khi điều kiện pháp lý tại thời điểm đó chưa được đáp ứng

• Lập văn bản công chứng lùi ngày hoặc ghi trước ngày công chứng

• Không thống nhất thời điểm công chứng giữa văn bản, sổ công chứng và hồ sơ lưu trữ

Những sai sót này có thể dẫn đến các hậu quả như giao dịch bị tuyên vô hiệu, mất quyền ưu tiên, không được bảo vệ với người thứ ba ngay tình hoặc phát sinh tranh chấp kéo dài, từ đó gây thiệt hại về tài sản cho các bên.

2. Cơ sở pháp lý xác định trách nhiệm bồi thường

2.1. Trách nhiệm bồi thường trong hoạt động công chứng

Điều 38 Luật Công chứng 2014 quy định rõ:
“Tổ chức hành nghề công chứng phải bồi thường thiệt hại do lỗi của công chứng viên của mình gây ra trong quá trình hành nghề”.

Như vậy, khi việc sai thời điểm công chứng gây thiệt hại cho người yêu cầu công chứng hoặc người có quyền lợi liên quan, tổ chức hành nghề công chứng là chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường trước tiên.

2.2. Căn cứ từ pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015:
“Người nào có hành vi xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”.

Sai thời điểm công chứng, nếu được xác định là hành vi trái pháp luật và có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với thiệt hại xảy ra, sẽ làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự.

>>> Xem thêm: Bạn có biết văn phòng công chứng nào nhận công chứng tại nhà, tiện lợi cho người bận rộn?

3. Xác định lỗi trong trường hợp sai thời điểm công chứng

3.1. Lỗi của công chứng viên

Công chứng viên là người trực tiếp xác lập và ghi nhận thời điểm công chứng. Lỗi của công chứng viên được xác định khi:

• Biết hoặc phải biết điều kiện pháp lý tại thời điểm công chứng chưa đủ

• Không trực tiếp chứng kiến việc ký kết nhưng vẫn ghi nhận thời điểm công chứng

• Ghi nhận thời điểm công chứng không đúng thực tế

Trong các trường hợp này, công chứng viên được xem là có lỗi nghề nghiệp, là cơ sở để phát sinh trách nhiệm bồi thường.

3.2. Trách nhiệm của tổ chức hành nghề công chứng

Tổ chức hành nghề công chứng chịu trách nhiệm bồi thường khi:

• Buông lỏng quản lý nghiệp vụ

• Không kiểm soát việc ghi nhận thời điểm công chứng

• Lưu trữ hồ sơ thể hiện sự sai lệch về thời điểm công chứng

Sau khi bồi thường, tổ chức hành nghề công chứng có quyền yêu cầu công chứng viên hoàn trả theo quy định nội bộ và pháp luật có liên quan.

4. Mối quan hệ nhân quả giữa sai thời điểm công chứng và thiệt hại

Không phải mọi trường hợp sai thời điểm công chứng đều làm phát sinh trách nhiệm bồi thường. Trách nhiệm bồi thường chỉ đặt ra khi chứng minh được:

• Có hành vi sai thời điểm công chứng

• Có thiệt hại thực tế xảy ra

• Có mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa sai sót và thiệt hại

Ví dụ, nếu việc ghi sai thời điểm công chứng làm mất hiệu lực giao dịch hoặc khiến bên giao dịch mất quyền ưu tiên so với người thứ ba, thì thiệt hại phát sinh được xem là hệ quả trực tiếp của hành vi vi phạm.

5. Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định trách nhiệm bồi thường

Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để xác định:

• Thời điểm công chứng thực tế

• Trình tự, thủ tục ký kết

• Nhận thức và hành vi của công chứng viên tại thời điểm công chứng

Điều 61 Luật Công chứng 2014 quy định:
“Hồ sơ công chứng phải được lưu trữ đầy đủ, an toàn, bảo đảm giá trị sử dụng lâu dài”.

Sự không thống nhất giữa hồ sơ lưu trữ và văn bản công chứng thường là căn cứ để Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền xác định lỗi và trách nhiệm bồi thường.

6. Ví dụ thực tiễn

Một hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được ghi nhận thời điểm công chứng là ngày 05/4, trong khi đến ngày 07/4 thửa đất mới hết thời hạn bị ngăn chặn giao dịch. Khi tranh chấp phát sinh, Tòa án tuyên giao dịch vô hiệu vì tại thời điểm công chứng, đối tượng giao dịch chưa đủ điều kiện pháp lý. Bên nhận chuyển nhượng bị thiệt hại về chi phí và cơ hội đầu tư, từ đó yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng bồi thường thiệt hại do sai thời điểm công chứng.

Kết luận

Sai thời điểm công chứng không chỉ là lỗi nghiệp vụ mà còn có thể làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại nghiêm trọng đối với tổ chức hành nghề công chứng. Trách nhiệm này được xác định trên cơ sở lỗi, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả xảy ra. Việc tuân thủ chặt chẽ quy định về thời điểm công chứng vì vậy không chỉ nhằm tránh xử phạt hay kỷ luật, mà còn là biện pháp quan trọng để bảo vệ công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch dân sự.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Bạn có biết điều gì xảy ra nếu bỏ qua công chứng khi có tài sản chung?

>>> Tranh chấp đất liền kề: thủ tục đo đạc và xác minh mốc giới

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội tư vấn hồ sơ công chứng theo quy định mới

>>> Những thay đổi mới trong quy định về chứng thực chữ ký năm 2025

>>> Mẹo để thương lượng điều khoản tốt trong công chứng mua bán nhà đất

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com