Các hình thức ủy quyền theo pháp luật Việt Nam

Ủy quyền là một giao dịch dân sự phổ biến, cho phép một cá nhân (bên ủy quyền) giao cho cá nhân hoặc tổ chức khác (bên được ủy quyền) thực hiện công việc thay mình trong phạm vi và thời hạn nhất định. Việc nắm vững các hình thức ủy quyền theo pháp luật giúp các bên thực hiện đúng quy định, tránh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về các hình thức ủy quyền theo pháp luật Việt Nam, điều kiện và thủ tục thực hiện.

>>> Xem thêm: Những trường hợp nào cần thực hiện công chứng ủy quyền?

1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh

1.1. Bộ Luật Dân sự năm 2015

Bộ Luật Dân sự năm 2015 (Luật số 91/2015/QH13) là văn bản pháp lý chính điều chỉnh quan hệ ủy quyền. Quy định về ủy quyền được ghi nhận tại Chương XIII, từ Điều 186 đến Điều 197.

Điều 186 Bộ Luật Dân sự năm 2015 định nghĩa: “Ủy quyền là việc cá nhân có đầy đủ năng lực giao dịch dân sự giao cho cá nhân hoặc pháp nhân khác thực hiện công việc thay mình trong phạm vi và thời hạn nhất định.”

Điều 187 Bộ Luật Dân sự năm 2015 quy định về hình thức hợp đồng ủy quyền: Hợp đồng ủy quyền phải được lập thành văn bản, nếu pháp luật có quy định thì phải công chứng hoặc chứng thực.

Điều 188 Bộ Luật Dân sự năm 2015 quy định về điều kiện đối với bên ủy quyền và bên được ủy quyền.

1.2. Luật Công chứng năm 2014

Luật Công chứng năm 2014 (Luật số 80/2014/QH13) quy định về công chứng hợp đồng ủy quyền.

Điều 35 Luật Công chứng năm 2014 liệt kê các loại hợp đồng, giao dịch phải công chứng, trong đó có hợp đồng ủy quyền quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản.

Điều 40 Luật Công chứng năm 2014 quy định về thủ tục công chứng hợp đồng ủy quyền.

1.3. Các văn bản hướng dẫn thi hành

Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 23/7/2009 của Chính phủ về công chứng, chứng thực.
Nghị định số 162/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định về đăng ký thế chấp tài sản.
Các văn bản pháp luật khác liên quan đến từng loại ủy quyền cụ thể.

2. Các hình thức ủy quyền theo pháp luật

2.1. Ủy quyền theo hợp đồng (ủy quyền thông thường)

Ủy quyền theo hợp đồng là hình thức phổ biến nhất, được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa bên ủy quyền và bên được ủy quyền.

Đặc điểm:

Căn cứ vào sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên
Có thể ủy quyền cho một hoặc nhiều người
Có thể ủy quyền lại (ủy quyền nếu được bên ủy quyền đồng ý)
Chấm dứt khi hết thời hạn ủy quyền, hoàn thành công việc hoặc theo thỏa thuận

Các trường hợp thường gặp:

Ủy quyền thực hiện các giao dịch về bất động sản (mua bán, tặng cho, thế chấp…)
Ủy quyền thực hiện các thủ tục hành chính (đăng ký hộ khẩu, xin cấp giấy tờ…)
Ủy quyền thực hiện công việc trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại
Ủy quyền đại diện theo ủy quyền trong các vụ việc pháp lý

2.2. Ủy quyền trong trường hợp đặc biệt

Ủy quyền đặc biệt là hình thức ủy quyền được thực hiện trong các trường hợp đặc biệt theo quy định pháp luật.

a) Ủy quyền trong trường hợp bất lực:

Người chưa thành niên hoặc mất năng lực hành vi dân sự có thể được ủy quyền thông qua người đại diện theo pháp luật (cha mẹ, người giám hộ).
Người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự có thể ủy quyền với sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

b) Ủy quyền trong trường hợp khẩn cấp:

Khi người ủy quyền không thể tự mình thực hiện công việc do bất khả kháng (bệnh tật, tai nạn, ở nước ngoài…) có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thay.
Hợp đồng ủy quyền trong trường hợp khẩn cấp vẫn phải đảm bảo các điều kiện theo quy định.

c) Ủy quyền trong lĩnh vực kinh doanh:

Ủy quyền cho người đại diện theo ủy quyền thực hiện các hoạt động kinh doanh thay mình.
Thường được áp dụng trong các công ty TNHH, công ty cổ phần với chức danh “Người đại diện theo ủy quyền”.

2.3. Ủy quyền đại diện theo pháp luật

Đại diện theo pháp luật khác với ủy quyền theo hợp đồng. Đây là việc một cá nhân hoặc tổ chức được pháp luật quy định là đại diện cho người khác mà không cần có sự ủy quyền.

Các trường hợp đại diện theo pháp luật:

Cha mẹ đại diện cho con chưa thành niên
Người giám hộ đại diện cho người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự
Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân (giám đốc, tổng giám đốc…)
Người đại diện theo pháp luật trong quan hệ thừa kế

Lưu ý: Đại diện theo pháp luật không phải là hình thức ủy quyền theo nghĩa Bộ Luật Dân sự, nhưng có mối liên hệ và được nhiều người nhầm lẫn với ủy quyền.

>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ hồng giá bao nhiêu? Hãy để lại email để nhận báo giá.

3. Điều kiện và thủ tục thực hiện ủy quyền

3.1. Điều kiện để ủy quyền hợp pháp

Điều kiện đối với bên ủy quyền:

Phải là cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự (đủ 18 tuổi trở lên, không bị tuyên bố mất năng lực hoặc hạn chế năng lực)
Trường hợp người chưa đủ 18 tuổi hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự phải được sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.
Tự nguyện ủy quyền, không bị ép buộc, lừa dối.

Điều kiện đối với bên được ủy quyền:

Là cá nhân có năng lực hành vi dân sự hoặc pháp nhân có tư cách pháp lý.
Không bị cấm thực hiện loại công việc được ủy quyền theo quy định pháp luật.

Điều kiện về nội dung ủy quyền:

Nội dung ủy quyền không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội.
Công việc ủy quyền phải là công việc mà pháp luật không cấm cá nhân thực hiện.

3.2. Thủ tục công chứng hợp đồng ủy quyền

a. Trường hợp phải công chứng:

Theo quy định tại Điều 35 Luật Công chứng năm 2014, hợp đồng ủy quyền phải công chứng trong các trường hợp:

Ủy quyền về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản
Ủy quyền về quyền định đoạt tài sản
Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật

b. Thủ tục công chứng:

Bước 1 – Chuẩn bị hồ sơ:

Bản thảo Hợp đồng ủy quyền (có thể soạn tại tổ chức công chứng hoặc tự soạn)
Giấy tờ tùy thân của bên ủy quyền và bên được ủy quyền (CMND/CCCD, hộ chiếu)
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (nếu ủy quyền liên quan đến tài sản)
Các giấy tờ khác liên quan (theo yêu cầu của tổ chức công chứng)

Bước 2 – Nộp hồ sơ và ký hợp đồng:

Nộp hồ sơ tại tổ chức công chứng có thẩm quyền
Công chứng viên kiểm tra hồ sơ, hướng dẫn chỉnh sửa (nếu cần)
Các bên ký hợp đồng trước sự công chứng viên

Bước 3 – Nhận kết quả:

Công chứng viên đọc lại nội dung hợp đồng cho các bên nghe
Các bên xác nhận và ký vào bản hợp đồng
Nhận bản hợp đồng đã công chứng

Thời gian: Thông thường trong ngày làm việc, nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ.

3.3. Thời hạn ủy quyền và chấm dứt ủy quyền

a. Thời hạn ủy quyền:

Theo thỏa thuận trong hợp đồng ủy quyền
Nếu không có thỏa thuận về thời hạn, thời hạn ủy quyền là 01 năm kể từ ngày giao kết hợp đồng (Điều 191 Bộ Luật Dân sự 2015).

b. Các trường hợp chấm dứt ủy quyền:

Công việc ủy quyền đã hoàn thành
Hết thời hạn ủy quyền
Bên ủy quyền hủy bỏ ủy quyền hoặc bên được ủy quyền từ chối thực hiện ủy quyền (theo quy định tại Điều 195 Bộ Luật Dân sự 2015)
Bên ủy quyền hoặc bên được ủy quyền là cá nhân chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự
Bên ủy quyền hoặc bên được ủy quyền là pháp nhân chấm dứt hoạt động
Các trường hợp khác theo quy định pháp luật

4. Lưu ý quan trọng khi thực hiện ủy quyền

4.1. Lưu ý khi soạn thảo hợp đồng ủy quyền

Xác định rõ phạm vi ủy quyền: Ghi rõ công việc được ủy quyền thực hiện, các quyền hạn của bên được ủy quyền.
Xác định thời hạn ủy quyền: Cụ thể ngày bắt đầu và ngày kết thúc.
Quy định về việc ủy quyền lại: Có cho phép bên được ủy quyền ủy quyền lại hay không.
Quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên: Chi tiết và rõ ràng.
Quy định về trách nhiệm khi vi phạm: Mức phạt, bồi thường thiệt hại.
Quy định về giải quyết tranh chấp: Thẩm quyền giải quyết khi xảy ra tranh chấp.

4.2. Lưu ý về quyền và nghĩa vụ của các bên

Quyền và nghĩa vụ của bên ủy quyền:

Yêu cầu bên được ủy quyền thực hiện công việc đúng theo ủy quyền
Cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu cần thiết cho bên được ủy quyền
Thực hiện nghĩa vụ thanh toán (nếu có thỏa thuận)
Chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ phát sinh từ việc ủy quyền

Quyền và nghĩa vụ của bên được ủy quyền:

Thực hiện công việc ủy quyền một cách trung thực, cẩn trọng
Báo cáo cho bên ủy quyền về tiến độ và kết quả thực hiện
Chuyển giao kết quả công việc và các tài liệu liên quan khi kết thúc ủy quyền
Bồi thường thiệt hại nếu thực hiện không đúng ủy quyền gây ra

4.3. Lưu ý đặc biệt

Đối với ủy quyền bất động sản: Bắt buộc phải công chứng. Kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của tài sản trước khi ủy quyền.
Đối với ủy quyền trong lĩnh vực kinh doanh: Đảm bảo tuân thủ các quy định về đại diện doanh nghiệp.
Đối với ủy quyền cho người nước ngoài: Cần tuân thủ các quy định về hoạt động của người nước ngoài tại Việt Nam.
Thời hiệu khởi kiện: Thời hiệu khởi kiện về hợp đồng ủy quyền là 03 năm kể từ ngày người có quyền khởi kiện biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

>>> Xem thêm: Sự khác biệt giữa dịch thuật công chứng và dịch thuật thông thường.

Kết luận

Ủy quyền là giao dịch dân sự có ý nghĩa quan trọng trong đời sống pháp lý và kinh tế – xã hội. Việc nắm vững các hình thức ủy quyền, điều kiện và thủ tục thực hiện giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh tranh chấp và đảm bảo tính pháp lý của giao dịch. Khi có nhu cầu thực hiện ủy quyền, đặc biệt trong các giao dịch liên quan đến bất động sản, tài sản có giá trị, quý khách nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật và tham vấn các chuyên gia để đảm bảo giao dịch được thực hiện an toàn, đúng pháp luật.

Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ các thủ tục liên quan đến ủy quyền một cách nhanh chóng và hiệu quả, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp để được hỗ trợ tốt nhất.

>>> Xem thêm: Ủy quyền từ nước ngoài về Việt Nam có cần hợp pháp hóa lãnh sự?

>>> Xem thêm: Lập di chúc công chứng tại văn phòng công chứng uy tín đảm bảo tính pháp lý cao nhất.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
Xem thêm…

Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
Hotline: 0966.22.7979
Email: ccnguyenhue165@gmail.com

Câu hỏi thường gặp, Tin tức