Công chứng trong thời gian chờ khiếu nại

Trong thực tiễn giao dịch dân sự, đặc biệt là các giao dịch liên quan đến đất đai, nhà ở và tài sản có giá trị lớn, không ít trường hợp các bên yêu cầu công chứng trong khi vụ việc đang trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại tại cơ quan có thẩm quyền. Việc công chứng ở thời điểm này đặt ra câu hỏi về tính hợp pháp của giao dịch, trách nhiệm của công chứng viên và mức độ an toàn pháp lý cho các bên tham gia. Do đó, việc phân tích rõ khung pháp lý điều chỉnh hoạt động công chứng trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại là cần thiết nhằm phòng ngừa tranh chấp và rủi ro pháp lý.

>>> Xem thêm: Cảnh báo: 5 lỗi khiến hợp đồng bị vô hiệu tại văn phòng công chứng

Khái quát về khiếu nại và giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại

Theo Luật Khiếu nại 2011, khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại được hiểu là khoảng thời gian:

• Khiếu nại đã được nộp hợp lệ;

• Cơ quan có thẩm quyền đang thụ lý, xác minh, giải quyết;

• Chưa có quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật.

Trong giai đoạn này, tình trạng pháp lý của tài sản hoặc quyền liên quan thường chưa ổn định, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp.

Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động công chứng trong giai đoạn chờ khiếu nại

Nguyên tắc an toàn pháp lý trong hoạt động công chứng

Khoản 1 Điều 2 Luật Công chứng 2024 xác định công chứng là việc “công chứng viên chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự”.

Đồng thời, khoản 2 Điều 7 Luật Công chứng 2024 quy định công chứng viên phải “từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch có nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội”.

Khi tài sản hoặc quyền đang bị khiếu nại, nguy cơ nội dung giao dịch không còn phù hợp với tình trạng pháp lý thực tế là rất lớn.

Quy định về giao dịch đối với tài sản đang có tranh chấp

Khoản 4 Điều 4 Luật Công chứng 2024 (nguyên tắc hành nghề) yêu cầu công chứng viên bảo đảm tính khách quan, trung thực và thận trọng.

Mặc dù pháp luật không có quy định cấm tuyệt đối việc công chứng trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại, nhưng nếu khiếu nại liên quan trực tiếp đến:

• Quyền sở hữu;

• Quyền sử dụng;

• Tính hợp pháp của giấy tờ làm căn cứ giao dịch;

thì giao dịch có nguy cơ bị xem là chưa đủ điều kiện công chứng.

>>> Xem thêm: So sánh giữa dịch vụ làm sổ đỏ tư nhân và cơ quan nhà nước

Phân biệt khiếu nại với tranh chấp và ý nghĩa đối với công chứng

Cần phân biệt rõ:

• Khiếu nại hành chính: yêu cầu xem xét lại quyết định/hành vi của cơ quan nhà nước;

• Tranh chấp dân sự: mâu thuẫn về quyền, nghĩa vụ giữa các chủ thể dân sự.

Trong một số trường hợp, khiếu nại chưa chuyển hóa thành tranh chấp, nhưng:

• Nội dung khiếu nại liên quan trực tiếp đến tính hợp pháp của tài sản;

• Kết quả giải quyết khiếu nại có thể làm thay đổi căn cứ xác lập quyền.

Khi đó, công chứng viên phải đánh giá mức độ ảnh hưởng của khiếu nại đến giao dịch dự kiến công chứng.

>>> Xem thêm: Những trường hợp được miễn giảm phí công chứng theo quy định pháp luật

Vai trò của thời điểm công chứng trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại

Xác định ranh giới trách nhiệm của công chứng viên

Thời điểm công chứng là căn cứ để xem xét:

• Tại thời điểm chứng nhận, công chứng viên có biết hoặc phải biết về việc khiếu nại hay không;

• Công chứng viên đã yêu cầu các bên cung cấp thông tin, cam kết về tình trạng khiếu nại hay chưa;

• Việc công chứng có vi phạm nghĩa vụ thận trọng nghề nghiệp hay không.

Đánh giá hiệu lực giao dịch khi kết quả khiếu nại được ban hành

Nếu sau thời điểm công chứng, cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết khiếu nại làm thay đổi:

• Chủ thể có quyền;

• Phạm vi quyền đối với tài sản;

thì giao dịch đã được công chứng có thể bị xem xét:

• Vô hiệu do chủ thể không có quyền định đoạt;

• Hoặc vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật tại thời điểm xác lập giao dịch.

Rủi ro pháp lý khi công chứng trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại

Một số rủi ro thường gặp gồm:

• Giao dịch bị tuyên vô hiệu sau khi có quyết định giải quyết khiếu nại;

• Công chứng viên bị xem xét trách nhiệm bồi thường do không phát hiện hoặc bỏ qua tình trạng khiếu nại;

• Các bên tham gia giao dịch phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, phát sinh thiệt hại lớn.

Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ

Hồ sơ công chứng lưu trữ theo Điều 61 Luật Công chứng 2024 là căn cứ quan trọng để:

• Chứng minh thời điểm công chứng;

• Xác định việc công chứng viên đã giải thích, cảnh báo rủi ro cho các bên;

• Làm rõ cam kết của các bên về tình trạng khiếu nại tại thời điểm ký kết.

Trong tranh chấp, hồ sơ công chứng là nguồn chứng cứ trọng yếu để xác định trách nhiệm pháp lý.

Ví dụ thực tiễn

Ví dụ:
Ông A được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Bà B nộp đơn khiếu nại yêu cầu hủy Giấy chứng nhận do cho rằng việc cấp là trái pháp luật. Trong thời gian chờ giải quyết khiếu nại, ông A ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và được công chứng.

Sau đó, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định chấp nhận khiếu nại của bà B và hủy Giấy chứng nhận đã cấp cho ông A. Trong trường hợp này:

• Tại thời điểm công chứng, quyền sử dụng đất của ông A chưa ổn định về mặt pháp lý;

• Hợp đồng công chứng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu do chủ thể không có quyền định đoạt;

• Thời điểm công chứng là căn cứ để xem xét trách nhiệm của các bên và công chứng viên.

Khuyến nghị thực tiễn

Để bảo đảm an toàn pháp lý, cần lưu ý:

• Tạm dừng công chứng đối với giao dịch liên quan trực tiếp đến nội dung khiếu nại;

• Yêu cầu các bên cung cấp thông tin đầy đủ về tình trạng khiếu nại;

• Ghi nhận rõ trong hợp đồng và hồ sơ công chứng về việc đang có khiếu nại;

• Công chứng viên cần giải thích rõ rủi ro pháp lý và lập biên bản ghi nhận ý chí của các bên.

Kết luận

Công chứng trong giai đoạn chờ giải quyết khiếu nại là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu không được xem xét thận trọng. Thời điểm công chứng đóng vai trò then chốt trong việc xác định hiệu lực giao dịch, trách nhiệm của công chứng viên và quyền lợi của các bên. Việc tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn pháp lý và lưu trữ đầy đủ hồ sơ công chứng là giải pháp quan trọng để hạn chế tranh chấp phát sinh.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Hồ sơ công chứng lưu trữ và quyền lợi người thứ ba

>>> Tranh chấp đất liền kề: thủ tục đo đạc và xác minh mốc giới

>>> Những điều cần xác minh kỹ khi làm thủ tục công chứng

>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng quy trình công chứng nhỏ gọn

>>> Điều kiện chuyển nhượng tài sản trong hợp đồng mua bán nhà

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com