Những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Hợp đồng vô hiệu là một trong những rủi ro pháp lý phổ biến phát sinh từ việc các bên không tuân thủ đúng hình thức giao kết theo quy định pháp luật. Trong đó, không công chứng hợp đồng khi pháp luật bắt buộc là nguyên nhân khiến nhiều giao dịch dân sự bị tuyên vô hiệu. Thực tế cho thấy, không ít người ký hợp đồng chỉ dựa trên thỏa thuận miệng hoặc giấy viết tay mà không nhận thức được hậu quả pháp lý. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng, giúp người dân và người hành nghề pháp lý nhận diện và phòng tránh rủi ro.

>>> Xem thêm: Những trường hợp công chứng bị vô hiệu khiến văn phòng công chứng gặp rắc rối

Hợp đồng vô hiệu là gì? Không công chứng có làm hợp đồng vô hiệu không?

Khái niệm hợp đồng vô hiệu theo pháp luật dân sự

Hợp đồng vô hiệu là hợp đồng không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao kết. Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu, các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Theo quy định pháp luật dân sự, hợp đồng có thể vô hiệu do nhiều nguyên nhân, trong đó vi phạm điều kiện về hình thức là một căn cứ quan trọng.

Không công chứng có phải lúc nào cũng làm hợp đồng vô hiệu?

Không phải mọi trường hợp không công chứng đều dẫn đến hợp đồng vô hiệu. Chỉ khi pháp luật quy định rõ hợp đồng đó bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực mà các bên không thực hiện thì hợp đồng mới có nguy cơ bị tuyên vô hiệu do vi phạm hình thức.

Do đó, việc xác định loại hợp đồng nào phải công chứng là yếu tố then chốt.

Các trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng theo quy định

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng đối với giao dịch về nhà đất

Các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở là nhóm phổ biến nhất dẫn đến hợp đồng vô hiệu do không công chứng.

Pháp luật quy định rõ, các hợp đồng như:

• Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

• Hợp đồng mua bán nhà ở

• Hợp đồng tặng cho nhà đất

• Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất

đều phải được công chứng hoặc chứng thực theo đúng quy định. Nếu các bên chỉ lập giấy tay, không công chứng, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu khi xảy ra tranh chấp.

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng trong giao dịch tài sản chung

Trong nhiều trường hợp, tài sản thuộc sở hữu chung (đặc biệt là tài sản chung vợ chồng) nhưng khi giao kết hợp đồng, các bên không thực hiện công chứng theo yêu cầu của pháp luật.

Việc không công chứng hợp đồng liên quan đến tài sản chung có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu, đặc biệt khi:

• Thiếu chữ ký của một bên đồng sở hữu

• Không thể hiện đầy đủ ý chí của các chủ thể có quyền

>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng tại nhà cần chuẩn bị những gì?

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng đối với văn bản thỏa thuận đặc biệt

Một số văn bản thỏa thuận tuy không phải hợp đồng mua bán nhưng vẫn bị coi là hợp đồng vô hiệu nếu không công chứng, ví dụ:

• Văn bản thỏa thuận phân chia tài sản chung vợ chồng

• Văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

• Văn bản cam kết tài sản riêng trong hôn nhân

Các văn bản này nếu không được công chứng theo quy định sẽ không có giá trị pháp lý đầy đủ.

Khi nào hợp đồng không công chứng nhưng không bị vô hiệu?

Trường hợp pháp luật không bắt buộc công chứng

Không phải mọi hợp đồng dân sự đều phải công chứng. Những hợp đồng như:

• Hợp đồng vay tiền giữa cá nhân

• Hợp đồng thuê tài sản thông thường

• Hợp đồng mua bán động sản giá trị nhỏ

nếu pháp luật không yêu cầu công chứng thì việc không công chứng không làm phát sinh hợp đồng vô hiệu.

Hợp đồng vô hiệu hay chỉ vô hiệu từng phần?

Trong một số trường hợp, hợp đồng chỉ bị vô hiệu một phần nếu phần vi phạm hình thức không ảnh hưởng đến toàn bộ nội dung giao dịch. Tuy nhiên, đối với các hợp đồng mà công chứng là điều kiện bắt buộc để có hiệu lực, việc không công chứng thường dẫn đến vô hiệu toàn bộ hợp đồng.

Hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Nghĩa vụ hoàn trả khi hợp đồng vô hiệu

Khi hợp đồng vô hiệu, các bên phải:

• Hoàn trả cho nhau những gì đã nhận

• Khôi phục lại tình trạng ban đầu trước khi giao kết hợp đồng

Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền tương ứng.

>>> Xem thêm: Ưu điểm nổi bật của dịch vụ sổ đỏ trọn gói tại các văn phòng công chứng uy tín

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi hợp đồng vô hiệu

Trường hợp một bên có lỗi trong việc không thực hiện công chứng theo quy định, bên đó có thể phải bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vô hiệu cho bên còn lại.

Đây là điểm rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong thực tiễn.

Những lưu ý để tránh hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Xác định rõ hợp đồng nào bắt buộc phải công chứng

Trước khi ký kết, các bên cần xác định:

• Hợp đồng thuộc loại nào

• Pháp luật có yêu cầu công chứng hay không

Việc chủ quan không công chứng khi cần thiết là nguyên nhân phổ biến dẫn đến hợp đồng vô hiệu.

Nên công chứng để bảo đảm an toàn pháp lý

Ngay cả khi pháp luật không bắt buộc, việc công chứng hợp đồng vẫn mang lại nhiều lợi ích:

• Bảo đảm giá trị chứng cứ

• Hạn chế tranh chấp

• Thể hiện rõ ý chí tự nguyện của các bên

Đây là giải pháp an toàn để phòng ngừa rủi ro pháp lý.

Kết luận

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng là rủi ro pháp lý thường gặp trong các giao dịch dân sự, đặc biệt là giao dịch liên quan đến nhà đất, tài sản chung và thừa kế. Việc nắm rõ những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng sẽ giúp các bên chủ động tuân thủ đúng quy định, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong mọi trường hợp, khi có nghi ngờ về yêu cầu công chứng, việc tham khảo ý kiến chuyên môn là lựa chọn cần thiết để tránh hậu quả đáng tiếc.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Khám chữa bệnh trái tuyến có được thanh toán không?

>>> Lựa chọn dịch vụ thành lập công ty tại Hà Nội/TPHCM?

>>> Công chứng mua bán xe linh hoạt giờ làm việc tại Hà Nội

>>> Những thay đổi quan trọng về phí công chứng bạn cần biết trong năm nay

>>> Công chứng uỷ quyền cá nhân – dịch vụ trọn gói tới bạn đọc

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com