Trong thủ tục công chứng di sản, việc xác định thừa kế chính xác là bước quan trọng để đảm bảo quyền lợi của từng người được hưởng di sản theo đúng quy định pháp luật. Chỉ cần sai sót nhỏ trong khâu xác định hàng thừa kế có thể khiến văn bản công chứng bị vô hiệu hoặc phát sinh tranh chấp phức tạp. Do đó, người yêu cầu công chứng cần hiểu rõ nguyên tắc pháp lý, trình tự và chứng cứ cần chuẩn bị. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết quy trình xác định hàng thừa kế hợp pháp theo “Bộ luật Dân sự 2015” và thực tiễn tại các văn phòng công chứng.

>>> Xem thêm: Dịch vụ hỗ trợ khách hàng nước ngoài tại văn phòng công chứng

1. Căn cứ pháp lý xác định hàng thừa kế

Việc xác định hàng thừa kế được thực hiện theo quy định của thừa kế theo pháp luật tại “Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015”, bao gồm ba hàng thừa kế, trong đó:

• Hàng thừa kế thứ nhất: vợ/chồng của người chết; cha mẹ; con đẻ, con nuôi.

• Hàng thừa kế thứ hai: ông bà nội – ngoại; anh chị em ruột; cháu ruột.

• Hàng thừa kế thứ ba: cụ nội – ngoại; bác, chú, cô, dì, cậu ruột; cháu chắt ruột.

Nguyên tắc bắt buộc: “Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước”. Công chứng viên phải kiểm tra đầy đủ để đảm bảo không bỏ sót người thuộc hàng thừa kế hợp pháp.

>>> Xem thêm: Checklist quan trọng cho thủ tục công chứng mua bán nhà nhanh chóng

2. Quy trình xác minh thông tin người thừa kế

2.1. Thu thập thông tin nhân thân người để lại di sản

Người yêu cầu công chứng phải cung cấp các giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân, quan hệ gia đình, gồm:

• Giấy khai sinh các con;

• Giấy đăng ký kết hôn hoặc xác nhận tình trạng hôn nhân;

• Sổ hộ khẩu hoặc thông tin cư trú;

• Giấy chứng tử của người để lại di sản.

Công chứng viên sẽ đối chiếu để xác định người thuộc hàng thừa kế đúng theo quy định.

>>> Xem thêm: Cách tránh xung đột thừa kế khi sử dụng Di chúc tại nhà

2.2. Kiểm tra khả năng thừa kế của từng cá nhân

Không phải ai thuộc hàng thừa kế cũng được nhận di sản. Công chứng viên phải xét đến:

• Người từ chối nhận di sản theo “Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015”;

• Người không có quyền hưởng di sản theo “Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015”;

• Người đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản;

• Trường hợp thừa kế thế vị theo “Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015”.

Mỗi yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả phân chia và việc lập văn bản thừa kế.

>>> Xem thêm: Khi nào cần làm công chứng thừa kế – phân biệt trường hợp

3. Kiểm tra giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế

3.1. Chứng minh quan hệ cha – con, vợ – chồng, thành viên hộ gia đình

Các giấy tờ thường được yêu cầu:

• Giấy khai sinh;

• Quyết định nhận con nuôi;

• Giấy đăng ký kết hôn;

• Trích lục khai tử của cha/mẹ hoặc vợ/chồng;

• Xác nhận cư trú để chứng minh cùng hộ gia đình (nếu liên quan đến tài sản chung hộ gia đình).

Nếu thông tin không khớp, công chứng viên có quyền yêu cầu bổ sung hoặc xác minh tại cơ quan chức năng.

>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ – Giải pháp an toàn cho mọi giao dịch bất động sản

3.2. Trường hợp thiếu giấy tờ hoặc hồ sơ phức tạp

Trong thực tế, nhiều hồ sơ không đầy đủ, ví dụ:

• Con ngoài giá thú chưa xác lập quan hệ cha con;

• Người đi nước ngoài lâu năm không liên lạc được;

• Gia đình mất giấy tờ cũ.

Khi đó, công chứng viên có thể yêu cầu:

• Trích lục hộ tịch thay thế;

• Xác minh của UBND cấp xã;

• Cam kết và làm chứng của thân nhân về quan hệ huyết thống.

Việc này nhằm đảm bảo tính hợp pháp của văn bản công chứng.

4. Lập danh sách người thừa kế và tỷ lệ hưởng di sản

Sau khi kiểm tra đầy đủ, công chứng viên sẽ lập danh sách người thừa kế theo đúng hàng thừa kế và xác định:

• Số lượng người được hưởng;

• Phần di sản tương ứng của mỗi người;

• Có hay không người từ chối nhận di sản;

• Có hay không người không đủ điều kiện nhận di sản.

Danh sách này là cơ sở để soạn văn bản khai nhận di sản hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

5. Những lưu ý quan trọng để tránh tranh chấp

Để quy trình xác định hàng thừa kế diễn ra thuận lợi và không bị trả hồ sơ, người yêu cầu công chứng cần lưu ý:

5.1. Không bỏ sót người thừa kế hợp pháp

Nếu cố tình giấu thông tin hoặc không khai báo đầy đủ, văn bản công chứng có thể bị hủy.

5.2. Không nhầm lẫn giữa tài sản riêng và tài sản chung

Ü Ví dụ: “Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân thường được coi là tài sản chung vợ chồng trừ khi có căn cứ xác định là tài sản riêng”.

5.3. Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ gốc

Giấy tờ nhân thân, giấy tờ tài sản phải còn giá trị, tránh nhầm lẫn hoặc sai lệch thông tin.

5.4. Nên tham khảo luật sư khi có mâu thuẫn

Nếu trong gia đình có người không hợp tác hoặc tranh chấp tiềm ẩn, luật sư có thể hỗ trợ để bảo vệ quyền lợi.

Kết luận

Việc xác định thừa kế trong quá trình công chứng di sản đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối theo quy định pháp luật. Quy trình này không chỉ dựa vào giấy tờ hộ tịch mà còn xét đến các yếu tố về quyền hưởng di sản, thừa kế thế vị, tình trạng hôn nhân và các mối quan hệ gia đình. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm thời gian, tránh tranh chấp và đảm bảo văn bản công chứng có giá trị pháp lý bền vững.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Rủi ro khi mua xe bằng hợp đồng ủy quyền công chứng

>>> Công chứng phiếu thu – phiếu chi doanh nghiệp năm 2025

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội mở cửa ngoài giờ hành chính tiện lợi cho khách hàng

>>> Có thể đặt lịch hẹn trước khi dịch thuật công chứng không?

>>> Thời điểm nào nên thanh toán trong hợp đồng mua bán nhà?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com