Hợp đồng vay tiền không ghi thời hạn hoàn trả: Bên cho vay đòi nợ thế nào?

Cho người thân hoặc bạn bè vay tiền là giao dịch khá phổ biến. Nhiều người chỉ lập giấy vay tiền mà không ghi ngày trả nợ. Khi cần lấy lại tiền, bên cho vay lại gặp khó khăn vì người vay liên tục trì hoãn.

Vậy hợp đồng vay tiền không thời hạn có thể đòi lại tiền bất cứ lúc nào không? Pháp luật cho phép bên cho vay yêu cầu hoàn trả. Tuy nhiên, cần thông báo trước một thời gian hợp lý. Nếu bên vay vẫn không trả, bên cho vay có thể cân nhắc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình.

>>> Xem thêm: Hợp đồng mua bán nhà đất chưa công chứng: Rủi ro trắng tay chủ nhà cần biết

1. Hợp đồng vay tiền không ghi thời hạn có giá trị pháp lý không?

1.1. Không ghi ngày trả nợ không đồng nghĩa hợp đồng vô hiệu

Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về hợp đồng vay tài sản. Các bên có thể thỏa thuận về số tiền vay, lãi suất và thời hạn trả nợ.

Nếu giấy vay không ghi ngày hoàn trả, giao dịch không đương nhiên vô hiệu. Trường hợp này có thể được xác định là hợp đồng vay không kỳ hạn. Việc xác định còn phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận và chứng cứ liên quan.

Giấy vay tiền nên ghi rõ thông tin của các bên. Nội dung cần thể hiện số tiền, ngày giao nhận và chữ ký. Nếu có thỏa thuận về lãi, các bên nên ghi cụ thể để tránh tranh chấp.

1.2. Bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền

Theo Điều 469 Bộ luật Dân sự năm 2015, bên cho vay có quyền đòi lại tài sản đối với hợp đồng vay không kỳ hạn. Tuy nhiên, bên cho vay phải báo trước một thời gian hợp lý. Quy định này áp dụng cho cả khoản vay có lãi và không có lãi, với cách tính lãi tương ứng.

Như vậy, bên cho vay không phải chờ đến một ngày trả nợ đã được ghi trong hợp đồng. Tuy nhiên, việc yêu cầu hoàn trả vẫn cần tuân thủ quy định pháp luật và thỏa thuận của các bên.

Pháp luật không ấn định một số ngày báo trước chung cho mọi khoản vay không kỳ hạn. Thời gian hợp lý cần được xem xét theo hoàn cảnh cụ thể. Các bên nên ghi nhận rõ thời hạn yêu cầu trả tiền trong thông báo.

1.3. Cần phân biệt khoản vay có lãi và không có lãi

Việc xác định khoản vay có lãi hay không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thanh toán. Các bên cần kiểm tra giấy vay và những thỏa thuận liên quan.

Đối với khoản vay không có lãi, bên cho vay có quyền yêu cầu trả lại tiền sau khi thông báo trước một thời gian hợp lý. Đối với khoản vay có lãi, bên cho vay được tính lãi đến thời điểm nhận lại tiền theo quy định áp dụng.

Nếu có tranh chấp về lãi suất, cần xem xét thỏa thuận và Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015. Không nên tự ý cộng thêm khoản tiền không có căn cứ. Việc tính lãi cần dựa trên quy định pháp luật và chứng cứ thực tế.

2. Cách đòi nợ khi hợp đồng vay tiền không ghi thời hạn

2.1. Gửi thông báo yêu cầu trả nợ

Bước đầu tiên là thông báo rõ việc yêu cầu hoàn trả khoản vay. Bên cho vay nên nêu số tiền gốc và tiền lãi nếu có căn cứ tính lãi.

Thông báo cần thể hiện ngày yêu cầu thanh toán. Đồng thời, nên dành cho bên vay một khoảng thời gian hợp lý để thu xếp. Cách làm này giúp chứng minh bên cho vay đã yêu cầu trả nợ trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

Có thể gửi thông báo bằng văn bản hoặc phương thức khác có thể lưu lại chứng cứ. Nếu gửi qua bưu điện, nên giữ biên nhận và thông tin phát. Nếu trao đổi qua tin nhắn, cần lưu lại nội dung đầy đủ.

2.2. Thỏa thuận phương án trả nợ nếu người vay gặp khó khăn

Không phải trường hợp chậm trả nào cũng xuất phát từ ý định trốn tránh nghĩa vụ. Người vay có thể đang gặp khó khăn tài chính hoặc chưa thu xếp được tiền.

Trong trường hợp này, hai bên có thể thương lượng phương án thanh toán. Chẳng hạn, người vay trả trước một phần và thanh toán phần còn lại theo từng đợt.

Nếu thống nhất được phương án mới, nên lập văn bản ghi nhận. Văn bản cần nêu số tiền còn nợ, thời hạn từng đợt và cách thanh toán. Các bên cũng nên ký xác nhận để hạn chế tranh cãi sau này.

Tuy nhiên, bên cho vay không bắt buộc phải đồng ý với mọi đề xuất gia hạn. Việc điều chỉnh thời hạn cần dựa trên sự thống nhất của các bên.

2.3. Lập hồ sơ chứng minh khoản vay

Nếu người vay không hợp tác, bên cho vay cần tập hợp chứng cứ. Hồ sơ càng rõ thì việc bảo vệ quyền lợi càng thuận lợi.

Những tài liệu nên lưu giữ gồm:

• Giấy vay tiền hoặc hợp đồng vay tài sản.
• Chứng từ chuyển khoản hoặc giấy biên nhận tiền.
• Tin nhắn thể hiện việc vay và xác nhận khoản nợ.
• Thông báo yêu cầu trả nợ và chứng cứ đã gửi.
• Văn bản thỏa thuận gia hạn hoặc trả nợ từng đợt, nếu có.
• Tài liệu liên quan đến việc thanh toán một phần khoản vay.

Không phải mọi tài liệu đều bắt buộc phải có. Bên cho vay nên lưu giữ những chứng cứ hiện có và bảo đảm tính xác thực. Nếu chỉ có thỏa thuận bằng lời nói, các chứng cứ khác vẫn có thể cần thiết để làm rõ giao dịch.

2.4. Khởi kiện khi bên vay không trả tiền

Nếu đã yêu cầu trả nợ nhưng người vay vẫn không thực hiện, bên cho vay có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Hồ sơ khởi kiện cần nêu rõ yêu cầu và căn cứ đòi nợ.

Thông thường, hồ sơ có thể gồm đơn khởi kiện, giấy vay tiền và tài liệu chứng minh việc giao nhận tiền. Bên cho vay cũng nên cung cấp chứng cứ về việc đã yêu cầu thanh toán.

Tòa án sẽ xem xét giao dịch, nghĩa vụ của các bên và chứng cứ được cung cấp. Nếu yêu cầu có căn cứ, Tòa án có thể giải quyết nghĩa vụ trả nợ theo quy định.

Bên cho vay không nên tự ý lấy tài sản của người vay để cấn trừ nợ. Việc thu hồi tiền cần thực hiện theo thỏa thuận hợp pháp hoặc trình tự pháp luật.

>>> Xem thêm: Đừng để lịch trình bận rộn cản trở việc hoàn thiện hồ sơ, bởi dịch vụ công chứng có thể mang đến phương án phù hợp

3. Hồ sơ và trình tự khởi kiện đòi nợ

3.1. Chuẩn bị giấy tờ cần thiết

Trước khi khởi kiện, bên cho vay nên sắp xếp tài liệu theo từng nhóm. Cách này giúp việc trình bày vụ việc rõ ràng hơn.

Hồ sơ có thể bao gồm:

• Đơn khởi kiện theo quy định tố tụng.
• CCCD hoặc giấy tờ tùy thân của người khởi kiện.
• Giấy vay tiền hoặc hợp đồng vay.
• Chứng từ giao nhận tiền và tài liệu xác nhận khoản nợ.
• Thông báo đòi nợ cùng chứng cứ gửi, nhận.
• Tài liệu về việc trả một phần tiền hoặc thỏa thuận gia hạn, nếu có.

Nếu bản gốc giấy vay tiền đang được lưu giữ, nên bảo quản cẩn thận. Không tự ý sửa chữa nội dung tài liệu. Trường hợp thiếu giấy tờ, cần xem xét các chứng cứ khác có thể chứng minh giao dịch.

3.2. Xác định Tòa án có thẩm quyền

Việc nộp đơn phải đúng Tòa án có thẩm quyền theo quy định tố tụng dân sự hiện hành. Thẩm quyền cụ thể phụ thuộc vào nơi cư trú của bị đơn và những tình tiết liên quan.

Nếu người vay đã thay đổi nơi cư trú, bên cho vay nên kiểm tra thông tin trước khi nộp đơn. Việc xác định sai cơ quan có thẩm quyền có thể khiến quá trình giải quyết kéo dài.

Bên cho vay cũng cần trình bày rõ yêu cầu trong đơn. Ví dụ, yêu cầu trả tiền gốc, tiền lãi có căn cứ và các nghĩa vụ liên quan. Không nên đưa ra khoản yêu cầu chưa có cơ sở pháp lý.

3.3. Theo dõi quá trình giải quyết vụ án

Sau khi nộp đơn, bên khởi kiện cần theo dõi thông báo của Tòa án. Nếu được yêu cầu bổ sung tài liệu, cần thực hiện theo hướng dẫn và thời hạn được thông báo.

Trong quá trình giải quyết, Tòa án có thể tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định. Các bên có thể được tạo điều kiện để hòa giải hoặc thỏa thuận về việc trả nợ.

Nếu đạt được thỏa thuận, cần bảo đảm nội dung rõ ràng và phù hợp pháp luật. Nếu không thể thống nhất, vụ án sẽ được giải quyết theo trình tự tố tụng.

3.4. Yêu cầu thi hành án khi có quyết định có hiệu lực

Nếu bản án hoặc quyết định có hiệu lực nhưng bên vay vẫn không trả tiền, bên được thi hành án có thể yêu cầu thi hành án dân sự theo quy định.

Cơ quan thi hành án sẽ xem xét yêu cầu và tổ chức thi hành theo thẩm quyền. Việc thu hồi thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện thi hành án và tài sản của người phải thi hành án.

Vì vậy, bên cho vay nên lưu giữ đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu. Việc chứng minh khoản vay và quá trình yêu cầu thanh toán có thể rất quan trọng trong cả giai đoạn xét xử lẫn thi hành án.

4. Những lưu ý quan trọng khi đòi nợ theo hợp đồng không kỳ hạn

4.1. Không tự ý gây sức ép hoặc đe dọa người vay

Bên cho vay có quyền yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã cho vay. Tuy nhiên, việc đòi nợ phải tuân thủ pháp luật.

Không nên đe dọa, xúc phạm hoặc sử dụng vũ lực để buộc người vay trả tiền. Cũng không nên tự ý chiếm giữ tài sản của họ khi chưa có căn cứ hợp pháp.

Cách an toàn hơn là gửi thông báo, lưu chứng cứ và thực hiện thủ tục khởi kiện khi cần thiết. Những hành vi vượt quá giới hạn pháp luật có thể khiến bên đòi nợ phát sinh trách nhiệm riêng.

4.2. Chú ý thời hiệu khởi kiện

Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp hợp đồng là 03 năm. Thời điểm tính được xác định từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Tuy nhiên, việc áp dụng thời hiệu còn phụ thuộc vào bản chất yêu cầu khởi kiện và quy định liên quan. Không nên mặc định mọi yêu cầu đòi tiền gốc đều được áp dụng giống nhau.

Nếu khoản vay đã kéo dài nhiều năm, bên cho vay nên kiểm tra kỹ hồ sơ. Việc xác định thời điểm phát sinh tranh chấp cũng cần được xem xét cụ thể. Tư vấn pháp lý có thể giúp làm rõ vấn đề này trước khi nộp đơn.

4.3. Kiểm tra thỏa thuận về lãi và tiền chậm trả

Không ghi thời hạn hoàn trả không có nghĩa bên cho vay được tự đặt ra mức lãi. Việc tính lãi phải căn cứ vào thỏa thuận và quy định pháp luật.

Nếu khoản vay có lãi, cần kiểm tra mức lãi suất và thời gian tính lãi. Nếu người vay chậm trả, nghĩa vụ lãi còn phụ thuộc vào Điều 466, Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 và tình tiết của vụ việc.

Bên cho vay nên lập bảng tính rõ ràng. Bảng này cần tách tiền gốc, tiền lãi và các khoản yêu cầu khác. Cách trình bày minh bạch giúp hạn chế tranh chấp về số tiền phải thanh toán.

4.4. Nên lập giấy vay tiền chặt chẽ ngay từ đầu

Một giấy vay tiền rõ ràng giúp hạn chế nhiều rủi ro. Dù các bên có quan hệ thân thiết, vẫn nên lập văn bản xác nhận giao dịch.

Giấy vay nên ghi số tiền bằng số và bằng chữ. Thông tin của người vay, người cho vay và ngày giao nhận tiền cũng cần đầy đủ. Nếu có lãi, cần nêu rõ mức lãi và cách tính.

Đặc biệt, nên quy định ngày trả nợ hoặc cơ chế yêu cầu hoàn trả nếu không xác định thời hạn cụ thể. Các bên cũng nên thống nhất phương thức thông báo và cách giải quyết tranh chấp.

Việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của cả hai bên. Khi xảy ra mâu thuẫn, văn bản và chứng cứ rõ ràng cũng giúp quá trình giải quyết thuận lợi hơn.

>>> Xem thêm: Bạn đang phân vân giữa công chứng và chứng thực? Đừng bỏ qua những điểm khác biệt quan trọng!

Kết luận

Với hợp đồng vay tiền không thời hạn, bên cho vay vẫn có quyền yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã giao. Theo Điều 469 Bộ luật Dân sự năm 2015, cần báo trước một thời gian hợp lý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Nếu người vay không trả, bên cho vay nên lưu giữ chứng cứ và cân nhắc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.

Để hạn chế rủi ro, các bên nên lập giấy vay tiền rõ ràng và kiểm tra kỹ thỏa thuận về lãi suất. Nếu cần hỗ trợ công chứng, chứng nhận giao dịch thuộc trường hợp pháp luật quy định hoặc tư vấn hồ sơ liên quan, quý khách có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được hướng dẫn thủ tục phù hợp.

>>> Xem thêm: Đừng để thủ tục pháp lý làm gián đoạn kế hoạch, hãy chủ động tìm văn phòng công chứng phù hợp với nhu cầu

>>> Xem thêm: Đang cần hoàn thiện thủ tục nhà đất trong thời gian dự kiến? Tìm hiểu dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh để chuẩn bị hồ sơ sớm

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com