Điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng: Chọn Tòa án hay Trọng tài thương mại?

Tranh chấp hợp đồng có thể khiến doanh nghiệp tốn nhiều thời gian và chi phí. Nếu không có thỏa thuận rõ ràng, các bên dễ lúng túng khi phát sinh mâu thuẫn. Vì vậy, việc lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp ngay từ khi ký kết rất quan trọng. Một điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng được soạn thảo phù hợp sẽ giúp các bên xác định phương thức xử lý khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Vậy nên chọn Tòa án hay Trọng tài thương mại? Mỗi phương thức có ưu điểm, giới hạn và điều kiện áp dụng riêng.

>>> Xem thêm: Quy trình lập văn bản hủy bỏ hợp đồng công chứng tại Văn phòng công chứng

1. Điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng là gì?

1.1. Khái niệm và vai trò của điều khoản giải quyết tranh chấp

Điều khoản giải quyết tranh chấp là nội dung thỏa thuận về cách xử lý bất đồng phát sinh từ hợp đồng. Các bên có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải, Tòa án hoặc Trọng tài thương mại theo quy định pháp luật.

Điều khoản này thường được đưa vào hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ và hợp đồng hợp tác kinh doanh. Nội dung cũng có thể xuất hiện trong hợp đồng xây dựng hoặc hợp đồng cung ứng.

Khi tranh chấp xảy ra, điều khoản rõ ràng giúp các bên xác định hướng xử lý. Nhờ đó, họ có thể hạn chế bất đồng về thẩm quyền và thủ tục.

Ngược lại, điều khoản mơ hồ có thể gây khó khăn khi khởi kiện. Các bên thậm chí phải tranh luận về chính phương thức giải quyết tranh chấp đã thỏa thuận.

1.2. Những nội dung cần có trong điều khoản

Một điều khoản giải quyết tranh chấp nên xác định phương thức xử lý và cơ quan có thẩm quyền. Nội dung cần rõ ràng, thống nhất với các điều khoản khác trong hợp đồng.

Các nội dung thường được cân nhắc gồm:

• Phương thức giải quyết tranh chấp được lựa chọn.
• Trình tự thương lượng hoặc hòa giải trước khi khởi kiện, nếu có.
• Tòa án có thẩm quyền hoặc tổ chức trọng tài được lựa chọn.
• Quy tắc tố tụng áp dụng đối với Trọng tài thương mại.
• Ngôn ngữ, địa điểm trọng tài và số lượng trọng tài viên, nếu cần.
• Cách phân bổ chi phí giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận và quy định áp dụng.

Không phải hợp đồng nào cũng cần quy định tất cả nội dung trên. Các bên nên lựa chọn những nội dung phù hợp với giao dịch.

Đặc biệt, cần tránh ghi đồng thời nhiều cơ chế nhưng không xác định rõ thứ tự áp dụng. Cách viết thiếu nhất quán có thể làm phát sinh tranh cãi khi xảy ra tranh chấp.

1.3. Khi nào nên thỏa thuận trước phương thức giải quyết tranh chấp?

Các bên nên thống nhất phương thức giải quyết tranh chấp ngay khi đàm phán hợp đồng. Đây là thời điểm thuận lợi để cân nhắc chi phí, tính bảo mật và đặc điểm giao dịch.

Với hợp đồng có giá trị lớn, nội dung này càng cần được xem xét kỹ. Các hợp đồng có yếu tố nước ngoài cũng cần chú ý đến địa điểm giải quyết và khả năng thi hành quyết định.

Nếu giao dịch có tính chất đơn giản, các bên có thể ưu tiên cơ chế dễ tiếp cận. Với tranh chấp thương mại phức tạp, Trọng tài thương mại có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.

Tuy nhiên, không có phương thức nào phù hợp với mọi trường hợp. Việc lựa chọn cần dựa trên nhu cầu thực tế và quy định pháp luật liên quan.

2. Giải quyết tranh chấp hợp đồng tại Tòa án

2.1. Ưu điểm của phương thức giải quyết tại Tòa án

Tòa án là cơ quan xét xử của Nhà nước. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp được xác định theo pháp luật tố tụng và các quy định có liên quan.

Một ưu điểm của phương thức này là cơ chế xét xử được pháp luật quy định tương đối đầy đủ. Các bên có thể thực hiện quyền kháng cáo hoặc đề nghị xem xét theo thủ tục tương ứng khi đáp ứng điều kiện luật định.

Bản án, quyết định có hiệu lực có thể được tổ chức thi hành theo quy định. Cơ chế thi hành án dân sự giúp bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ trong những trường hợp thuộc phạm vi áp dụng.

Tòa án cũng có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi đáp ứng điều kiện pháp luật. Biện pháp này có thể cần thiết để bảo vệ tài sản hoặc quyền lợi của các bên trong quá trình giải quyết vụ án.

2.2. Hạn chế khi lựa chọn Tòa án

Thủ tục tại Tòa án có thể kéo dài tùy tính chất vụ việc. Thời gian giải quyết còn phụ thuộc vào chứng cứ, việc triệu tập các bên và các vấn đề tố tụng phát sinh.

Một số vụ việc có thể trải qua nhiều cấp xét xử. Điều này làm tăng thời gian và chi phí theo đuổi tranh chấp.

Ngoài ra, việc xét xử tại Tòa án thường tuân theo nguyên tắc xét xử công khai. Tuy nhiên, pháp luật có quy định những trường hợp được xét xử kín theo yêu cầu hợp lệ hoặc vì lý do luật định.

Vì vậy, nếu doanh nghiệp đặc biệt coi trọng tính bảo mật, cần cân nhắc kỹ. Các bên cũng nên đánh giá khả năng cung cấp chứng cứ và tham gia tố tụng.

2.3. Những trường hợp cần cân nhắc lựa chọn Tòa án

Tòa án có thể phù hợp khi các bên cần một cơ chế xét xử theo thủ tục tố tụng của Nhà nước. Phương thức này cũng đáng cân nhắc khi một bên không hợp tác hoặc không có thỏa thuận trọng tài hợp lệ.

Nếu hợp đồng không có thỏa thuận trọng tài, tranh chấp thường được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Tuy nhiên, thẩm quyền cụ thể còn phụ thuộc vào loại tranh chấp và các yếu tố liên quan.

Các bên cần xác định đúng Tòa án có thẩm quyền theo cấp xét xử và lãnh thổ. Việc nộp đơn sai thẩm quyền có thể khiến hồ sơ phải chuyển hoặc xử lý lại.

Trước khi khởi kiện, nên chuẩn bị hợp đồng, phụ lục, chứng từ giao dịch và tài liệu thể hiện vi phạm. Hồ sơ đầy đủ sẽ hỗ trợ quá trình giải quyết vụ án.

>>> Xem thêm: Bạn muốn tránh những chuyến đi lại không cần thiết? Hãy xác định hồ sơ và yêu cầu chứng thực trước khi đến nơi tiếp nhận

3. Giải quyết tranh chấp hợp đồng bằng Trọng tài thương mại

3.1. Điều kiện lựa chọn Trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp thông qua hội đồng trọng tài hoặc trọng tài viên theo quy định pháp luật. Phương thức này thường được sử dụng trong các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại và những trường hợp khác thuộc phạm vi luật định.

Theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010, tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ. Thỏa thuận này có thể được lập trước hoặc sau khi phát sinh tranh chấp.

Vì vậy, các bên nên đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng ngay từ đầu. Nếu chỉ ghi chung chung rằng tranh chấp sẽ được giải quyết theo pháp luật, nội dung đó không mặc nhiên tạo thành thỏa thuận trọng tài.

Thỏa thuận trọng tài cần thể hiện ý chí lựa chọn rõ ràng. Các bên cũng nên xác định tổ chức trọng tài hoặc cách thức thành lập hội đồng trọng tài phù hợp.

3.2. Ưu điểm của Trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại có thể giúp các bên chủ động hơn trong việc lựa chọn trọng tài viên. Tùy quy tắc áp dụng, các bên có thể lựa chọn người có kinh nghiệm phù hợp với lĩnh vực tranh chấp.

Thủ tục trọng tài thường linh hoạt hơn về cách tổ chức phiên họp. Các bên cũng có thể lựa chọn địa điểm và ngôn ngữ giải quyết theo thỏa thuận và quy tắc áp dụng.

Một ưu điểm khác là tính bảo mật. Theo Luật Trọng tài thương mại, việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài được tiến hành không công khai, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Phán quyết trọng tài có tính chung thẩm. Điều này có nghĩa phán quyết không bị kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm như bản án sơ thẩm của Tòa án. Tuy nhiên, phán quyết vẫn có thể bị yêu cầu hủy trong những trường hợp luật định.

3.3. Hạn chế và chi phí khi giải quyết bằng trọng tài

Chi phí trọng tài có thể cao hơn án phí tại Tòa án. Mức phí phụ thuộc vào giá trị tranh chấp, quy tắc của tổ chức trọng tài và các khoản phí liên quan.

Không phải mọi tranh chấp đều thuộc thẩm quyền của Trọng tài thương mại. Phương thức này còn đòi hỏi phải có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.

Nếu một bên không tự nguyện thi hành phán quyết, bên còn lại có thể phải yêu cầu cơ quan thi hành án có thẩm quyền hỗ trợ theo quy định. Việc thực hiện thủ tục này vẫn có thể phát sinh thời gian và chi phí.

Ngoài ra, phán quyết trọng tài có thể bị Tòa án hủy nếu thuộc các căn cứ luật định. Vì vậy, các bên cần lựa chọn phương thức này sau khi đã cân nhắc điều kiện và rủi ro.

3.4. Khi nào nên chọn Trọng tài thương mại?

Trọng tài thương mại thường phù hợp với hợp đồng giữa các doanh nghiệp. Phương thức này đặc biệt đáng cân nhắc khi giao dịch có giá trị lớn hoặc liên quan đến yếu tố nước ngoài.

Nếu các bên muốn bảo mật thông tin kinh doanh, trọng tài có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu đó. Việc lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn cũng hữu ích với tranh chấp kỹ thuật hoặc thương mại phức tạp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đánh giá khả năng tài chính và mức phí dự kiến. Đồng thời, phải xác định rõ tổ chức trọng tài và quy tắc tố tụng áp dụng.

Một điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng được soạn đúng sẽ giúp hạn chế tranh cãi về thẩm quyền. Đây là yếu tố quan trọng để quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi hơn.

4. Cách lựa chọn và soạn điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng phù hợp

4.1. So sánh Tòa án và Trọng tài thương mại

Tòa án và Trọng tài thương mại đều có vai trò giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, mỗi phương thức có đặc điểm riêng.

Tiêu chí	Tòa án	Trọng tài thương mại
Căn cứ thẩm quyền	Theo quy định pháp luật tố tụng	Cần có thỏa thuận trọng tài hợp lệ
Tính công khai	Thường xét xử công khai, trừ trường hợp luật định	Thường không công khai
Người giải quyết	Thẩm phán theo quy định	Trọng tài viên theo thỏa thuận và quy tắc áp dụng
Thủ tục xem xét lại	Có thể kháng cáo theo điều kiện luật định	Phán quyết có tính chung thẩm, nhưng có thể bị yêu cầu hủy trong trường hợp luật định
Chi phí	Án phí và chi phí tố tụng liên quan	Phí trọng tài và các chi phí liên quan
Tính linh hoạt	Tuân theo thủ tục tố tụng	Có thể linh hoạt hơn theo thỏa thuận và quy tắc trọng tài

Không nên lựa chọn chỉ dựa trên một tiêu chí. Các bên cần cân nhắc giá trị hợp đồng, mức độ phức tạp và khả năng thi hành kết quả giải quyết.

4.2. Những lỗi cần tránh khi soạn điều khoản

Một số hợp đồng ghi rằng tranh chấp được giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài nhưng không xác định rõ cơ chế lựa chọn. Cách diễn đạt này có thể gây tranh cãi khi mâu thuẫn xảy ra.

Các bên cũng nên tránh ghi tên tổ chức trọng tài không chính xác. Nếu tổ chức được nêu không tồn tại hoặc điều khoản không thể thực hiện, việc giải quyết có thể gặp trở ngại.

Ngoài ra, không nên sao chép điều khoản từ hợp đồng khác mà chưa kiểm tra tính phù hợp. Mỗi giao dịch có đối tượng, giá trị và rủi ro riêng.

Trước khi ký, các bên nên rà soát toàn bộ hợp đồng. Điều khoản giải quyết tranh chấp cần thống nhất với điều khoản về luật áp dụng, địa điểm thực hiện và các thỏa thuận liên quan.

4.3. Mẫu điều khoản giải quyết tranh chấp tại Tòa án

Với hợp đồng lựa chọn Tòa án, các bên có thể tham khảo cách diễn đạt sau và điều chỉnh theo giao dịch cụ thể:

“Giải quyết tranh chấp: Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này trước hết sẽ được các bên ưu tiên giải quyết thông qua thương lượng. Nếu thương lượng không thành, mỗi bên có quyền khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định pháp luật Việt Nam.”

Mẫu trên xác định rõ trình tự thương lượng và quyền khởi kiện. Cụm từ “Tòa án có thẩm quyền” giúp tránh việc chỉ định một Tòa án không phù hợp với quy định tố tụng.

Tùy loại hợp đồng, các bên có thể bổ sung thời hạn thương lượng. Tuy nhiên, thời hạn này không nên làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ khẩn cấp khi cần thiết.

4.4. Mẫu điều khoản giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài thương mại

Nếu lựa chọn trọng tài, các bên cần ghi rõ tổ chức trọng tài và cách giải quyết tranh chấp. Có thể tham khảo mẫu sau:

“Giải quyết tranh chấp: Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại [tên tổ chức trọng tài] theo quy tắc tố tụng trọng tài của tổ chức đó. Địa điểm trọng tài là [địa điểm]. Ngôn ngữ trọng tài là [ngôn ngữ]. Phán quyết trọng tài là chung thẩm và có giá trị ràng buộc đối với các bên theo quy định pháp luật.”

Các phần trong ngoặc vuông cần được điền chính xác. Doanh nghiệp nên kiểm tra tên tổ chức và quy tắc trọng tài trước khi ký.

Nếu hợp đồng có yếu tố nước ngoài, cần cân nhắc thêm luật áp dụng, ngôn ngữ và địa điểm trọng tài. Các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến chi phí và việc thi hành phán quyết.

4.5. Rà soát điều khoản trước khi ký hợp đồng

Trước khi ký, các bên nên kiểm tra điều khoản giải quyết tranh chấp cùng toàn bộ hợp đồng. Cần bảo đảm phương thức được lựa chọn phù hợp với loại giao dịch và nhu cầu thực tế.

Nếu chọn trọng tài, phải kiểm tra thỏa thuận trọng tài có rõ ràng và có khả năng thực hiện hay không. Nếu chọn Tòa án, cần chú ý quy định về thẩm quyền và thủ tục khởi kiện.

Đối với hợp đồng có giá trị lớn, nhiều bên tham gia hoặc yếu tố nước ngoài, việc rà soát pháp lý càng cần thiết. Điều khoản phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ tranh chấp về thủ tục khi mâu thuẫn thực sự phát sinh.

>>> Xem thêm: Bạn đang tìm kiếm cách xử lý giấy tờ phù hợp với lịch trình riêng? Đừng bỏ lỡ thông tin về dịch vụ công chứng

Kết luận

Việc lựa chọn Tòa án hay Trọng tài thương mại phụ thuộc vào đặc điểm hợp đồng, nhu cầu bảo mật, chi phí và khả năng thi hành kết quả. Một điều khoản giải quyết tranh chấp hợp đồng rõ ràng sẽ giúp các bên chủ động hơn khi phát sinh bất đồng. Doanh nghiệp nên xác định phương thức phù hợp và rà soát nội dung trước khi ký kết. Nếu cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, tư vấn thủ tục công chứng hoặc rà soát giấy tờ liên quan đến giao dịch, bạn có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được tư vấn, hướng dẫn theo quy định pháp luật hiện hành.

>>> Xem thêm: Đừng để thủ tục trở thành nỗi lo khi bạn có thể chủ động tìm hiểu thông tin từ văn phòng công chứng

>>> Xem thêm: Muốn hiểu rõ phạm vi công việc trước khi lựa chọn đơn vị hỗ trợ? Hãy đọc thông tin về dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com