Không xác định được ý chí: Công chứng viên có quyền từ chối?

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của hoạt động công chứng là bảo đảm giao dịch được xác lập trên cơ sở tự nguyện và đúng ý chí của các bên. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không ít trường hợp công chứng viên không xác định được ý chí thật sự của các bên khi tiếp nhận hồ sơ. Khi đó, việc tiếp tục công chứng tiềm ẩn rủi ro vô hiệu giao dịch và trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng. Bài viết này phân tích rõ căn cứ pháp luật và lý do vì sao công chứng viên buộc phải từ chối công chứng trong trường hợp không xác định được ý chí.

>>> Xem thêm: Top 3 văn phòng công chứng quận Cầu Giấy cập nhật năm 2025?

1. Ý chí của các bên – yếu tố quyết định hiệu lực giao dịch

Theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự, giao dịch chỉ có hiệu lực khi phản ánh đúng ý chí tự nguyện của chủ thể.

“Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015” quy định một trong các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự là: “Chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện”. Ý chí không rõ ràng, mâu thuẫn hoặc bị che giấu sẽ làm mất đi nền tảng pháp lý của giao dịch.

Do đó, việc không xác định được ý chí của các bên đồng nghĩa với việc không đủ điều kiện để xác lập văn bản công chứng hợp pháp.

2. Trách nhiệm xác minh ý chí của công chứng viên

Công chứng viên không chỉ là người ghi nhận chữ ký mà còn có trách nhiệm kiểm tra, đánh giá sự tự nguyện và nhận thức của các bên.

Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải “chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của văn bản công chứng”. Đồng thời, “Điều 41 Luật Công chứng 2014” yêu cầu công chứng viên kiểm tra năng lực hành vi dân sự và ý chí tự nguyện của người yêu cầu công chứng.

Khi không xác định được ý chí, công chứng viên không được phép suy đoán hoặc làm thay quyết định của các bên.

3. Các dấu hiệu cho thấy không xác định được ý chí thật sự

3.1. Lời trình bày mâu thuẫn giữa các bên

Nếu các bên tham gia giao dịch có cách hiểu khác nhau về nội dung hợp đồng, mục đích giao dịch hoặc quyền – nghĩa vụ phát sinh, công chứng viên không thể xác định được ý chí thống nhất.

3.2. Người ký không trực tiếp thể hiện mong muốn giao dịch

Trường hợp người ký chỉ làm theo sự sắp đặt của người khác, không nắm rõ nội dung hợp đồng, hoặc trả lời không nhất quán khi được công chứng viên giải thích, thì ý chí giao dịch không được xác lập rõ ràng.

3.3. Có dấu hiệu bị chi phối, dẫn dắt hoặc che giấu thông tin

Khi một bên né tránh trả lời, không thể hiện quan điểm riêng hoặc hoàn toàn phụ thuộc vào người khác, công chứng viên có cơ sở nghi ngờ không xác định được ý chí thật sự.

4. Căn cứ pháp lý để từ chối công chứng

Việc từ chối công chứng trong trường hợp không xác định được ý chí có căn cứ rõ ràng.

Theo “Điều 51 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu giao dịch “vi phạm pháp luật hoặc không đủ điều kiện công chứng”. Ý chí không rõ ràng là yếu tố làm giao dịch không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự.

Việc tiếp tục công chứng trong trường hợp này có thể dẫn đến văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu.

>>> Xem thêm: Những điều cần biết khi lựa chọn dịch vụ sổ đỏ tại Hà Nội

5. Hậu quả pháp lý nếu vẫn công chứng khi ý chí không rõ ràng

Nếu công chứng viên vẫn thực hiện công chứng dù không xác định được ý chí của các bên:

• Văn bản công chứng có nguy cơ bị vô hiệu do vi phạm điều kiện có hiệu lực;

• Công chứng viên có thể bị xem là vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp;

• Phát sinh trách nhiệm bồi thường nếu gây thiệt hại cho các bên hoặc bên thứ ba.

Theo “Điều 52 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu nếu việc công chứng không đúng quy định pháp luật.

>>> Xem thêm: Công chứng ngoài giờ hành chính xử lý hồ sơ phát sinh gấp

6. Quyền và nghĩa vụ của người yêu cầu công chứng

Người yêu cầu công chứng cần:

• Thể hiện rõ ràng ý chí của mình;

• Hiểu và đồng thuận đầy đủ với nội dung giao dịch;

• Trực tiếp trao đổi với công chứng viên khi được yêu cầu.

Trong trường hợp bị từ chối do không xác định được ý chí, người dân có quyền yêu cầu giải thích lý do và hoàn thiện điều kiện để thực hiện công chứng hợp pháp sau đó.

Kết luận

Từ chối công chứng khi không xác định được ý chí thật sự của các bên là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch và an toàn pháp lý của giao dịch. Việc hiểu đúng bản chất của tình huống không xác định được ý chí không chỉ giúp người dân tránh rủi ro vô hiệu giao dịch mà còn giúp công chứng viên thực hiện đúng trách nhiệm nghề nghiệp theo pháp luật.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Công chứng hợp đồng đặt cọc mua bán nhà đất qua môi giới

>>> Chi phí sao y và lưu bản văn bản từ chối nhận di sản tại tổ chức công chứng

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn thủ tục công chứng hợp đồng hợp tác kinh doanh

>>> Dịch vụ làm sổ hồng nhận làm cho đất xen kẹt, đất chưa đủ điều kiện

>>> Công chứng mua bán xe và thanh toán trả góp

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com