Tặng cho nhà đất có kèm nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ, người có công với cách mạng

Tặng cho đất thờ cúng liệt sĩ là vấn đề cần được xem xét cẩn trọng khi việc chuyển quyền sử dụng đất đi kèm yêu cầu duy trì nơi thờ cúng hoặc thực hiện nghĩa vụ đối với liệt sĩ, người có công với cách mạng. Trên thực tế, các bên có thể thỏa thuận người nhận tặng cho tiếp tục quản lý nhà đất và thực hiện việc thờ cúng theo mong muốn của gia đình.

Tuy nhiên, nghĩa vụ thờ cúng và quyền sử dụng đất là hai vấn đề có tính chất pháp lý khác nhau. Không phải cứ sử dụng một thửa đất làm nơi thờ cúng liệt sĩ thì thửa đất đó đương nhiên trở thành một loại đất đặc biệt không được tặng cho. Việc có được tặng cho hay không trước hết phụ thuộc vào nguồn gốc, tình trạng pháp lý và điều kiện thực hiện quyền đối với thửa đất.

Đặc biệt, nếu nhà đất đang thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cá nhân và không có hạn chế về giao dịch, các bên có thể xem xét lập hợp đồng tặng cho kèm điều khoản về nghĩa vụ thờ cúng. Ngược lại, nếu tài sản có nguồn gốc đặc thù hoặc đang phát sinh tranh chấp, việc tặng cho cần được kiểm tra kỹ trước khi thực hiện.

>>> Xem thêm: Cho tặng nhà đất nhưng bên cho tặng bị khiếm thị, khiếm thính: Quy trình công chứng đặc biệt.

1. Tặng cho nhà đất có kèm nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ được hiểu thế nào?

1.1. Tặng cho nhà đất kèm nghĩa vụ thờ cúng là gì?

Tặng cho nhà đất là việc một bên chuyển quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất cho bên khác theo thỏa thuận. Bên tặng cho không yêu cầu bên nhận thanh toán giá trị tài sản như trong giao dịch mua bán.

Trong một số gia đình, việc tặng cho còn được gắn với một yêu cầu cụ thể. Người nhận tài sản có thể được yêu cầu tiếp tục trông nom nhà đất và duy trì việc thờ cúng liệt sĩ, người có công với cách mạng hoặc tổ tiên.

Khi đó, nội dung về thờ cúng có thể được thể hiện trong hợp đồng hoặc văn bản thỏa thuận giữa các bên. Cách ghi nhận cụ thể cần phù hợp với bản chất giao dịch và quy định của pháp luật.

1.2. Đất dùng để thờ cúng liệt sĩ có phải luôn là đất đặc biệt không?

Không nên mặc nhiên đồng nhất đất đang sử dụng làm nơi thờ cúng liệt sĩ với một loại đất có chế độ pháp lý riêng chỉ vì mục đích thờ cúng.

Việc xác định quyền đối với thửa đất trước hết phải căn cứ vào Giấy chứng nhận, nguồn gốc sử dụng đất, mục đích sử dụng và các hạn chế quyền nếu có. Luật Đất đai năm 2024 quy định người sử dụng đất được thực hiện quyền tặng cho khi đáp ứng các điều kiện luật định.

Do đó, trước khi lập hợp đồng, các bên cần xác định rõ nhà đất đang thuộc quyền sử dụng của ai. Đồng thời, cần kiểm tra xem tài sản có đang bị hạn chế giao dịch hoặc có tranh chấp hay không.

1.3. Nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ có thể được ghi nhận trong hợp đồng không?

Các bên có thể thỏa thuận về những nghĩa vụ mà người nhận tặng cho phải thực hiện trong phạm vi pháp luật cho phép.

Ví dụ, hợp đồng có thể ghi nhận người nhận tặng cho có trách nhiệm:

• Tiếp tục quản lý nơi thờ cúng liệt sĩ.
• Duy trì việc thờ cúng tại nhà đất được tặng cho.
• Bảo quản bàn thờ, di ảnh hoặc các hiện vật thờ cúng.
• Không tự ý thay đổi mục đích sử dụng khu vực dành cho việc thờ cúng nếu các bên đã có thỏa thuận.
• Phối hợp với các thành viên trong gia đình trong việc thực hiện nghĩa vụ thờ cúng.

Tuy nhiên, nội dung cụ thể cần được xây dựng rõ ràng. Không nên sử dụng những điều khoản quá chung chung khiến các bên khó xác định quyền và nghĩa vụ sau khi hợp đồng được ký kết.

2. Điều kiện tặng cho nhà đất có kèm nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ

2.1. Nhà đất phải đáp ứng điều kiện để thực hiện quyền tặng cho

Việc nhà đất được sử dụng để thờ cúng không làm mất đi yêu cầu kiểm tra điều kiện giao dịch.

Theo Luật Đất đai năm 2024, người sử dụng đất thực hiện quyền tặng cho khi đáp ứng các điều kiện cơ bản như có Giấy chứng nhận theo quy định, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên và còn trong thời hạn sử dụng.

Ngoài ra, quyền sử dụng đất không được thuộc trường hợp đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc trường hợp pháp luật hạn chế nhận tặng cho.

Vì vậy, trước khi lập hợp đồng, các bên nên kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của thửa đất.

2.2. Cần xác định người có quyền tặng cho nhà đất

Người ký hợp đồng tặng cho phải là người có quyền đối với tài sản theo quy định.

Nếu Giấy chứng nhận đứng tên nhiều người, cần xác định đầy đủ chủ thể có quyền. Trường hợp nhà đất là tài sản chung của vợ chồng, việc định đoạt tài sản cũng cần xem xét quyền của cả hai vợ chồng.

Đối với tài sản có nguồn gốc thừa kế, cần xác định việc phân chia di sản đã hoàn tất hay chưa. Nếu tài sản vẫn thuộc khối di sản chưa phân chia, không nên mặc nhiên xác định một cá nhân có toàn quyền tặng cho toàn bộ nhà đất.

2.3. Cần kiểm tra nguồn gốc nhà đất dùng để thờ cúng

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với trường hợp gia đình có người là liệt sĩ hoặc người có công với cách mạng.

Nếu nhà đất do cá nhân tự tạo lập, được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hoặc được thừa kế và đã được xác lập quyền hợp pháp, việc tặng cho có thể được xem xét theo quy định chung về quyền sử dụng đất.

Ngược lại, nếu tài sản có nguồn gốc từ việc giao đất, hỗ trợ đất hoặc chính sách đặc thù dành cho người có công, cần kiểm tra hồ sơ và quyết định có liên quan. Không nên chỉ căn cứ vào Giấy chứng nhận mà bỏ qua các điều kiện hoặc cam kết gắn với nguồn gốc tài sản.

2.4. Phân biệt nghĩa vụ thờ cúng với chế độ đối với người thờ cúng liệt sĩ

Chính sách đối với người thờ cúng liệt sĩ là vấn đề thuộc lĩnh vực ưu đãi người có công. Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Trong một số trường hợp, người thờ cúng liệt sĩ được xác định để thực hiện chính sách ưu đãi theo quy định. Vì vậy, việc một người được gia đình giao cho trách nhiệm thờ cúng không đồng nghĩa với việc người đó đương nhiên có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng toàn bộ nhà đất.

Quyền đối với nhà đất vẫn cần được xác định theo pháp luật về đất đai, dân sự và hồ sơ pháp lý của tài sản.

>>> Xem thêm: Một thủ tục tưởng đơn giản lại có thể khiến bạn mất thời gian nếu thiếu giấy tờ khi công chứng ủy quyền

3. Thủ tục lập hợp đồng tặng cho nhà đất kèm nghĩa vụ thờ cúng

3.1. Bước 1: Kiểm tra hồ sơ nhà đất

Trước khi lập hợp đồng, các bên cần kiểm tra Giấy chứng nhận và các giấy tờ liên quan.

Một số nội dung nên rà soát gồm:

• Người đứng tên trên Giấy chứng nhận.
• Diện tích và thông tin thửa đất.
• Mục đích sử dụng đất.
• Tình trạng tài sản gắn liền với đất.
• Tình trạng tranh chấp.
• Tình trạng thế chấp hoặc kê biên.
• Nguồn gốc hình thành tài sản.
• Các giấy tờ liên quan đến việc thờ cúng liệt sĩ nếu có.

Việc kiểm tra từ đầu giúp phát hiện sớm những vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng công chứng hợp đồng.

3.2. Bước 2: Chuẩn bị giấy tờ của các bên

Bên tặng cho và bên nhận tặng cho cần chuẩn bị giấy tờ nhân thân theo yêu cầu của tổ chức hành nghề công chứng.

Hồ sơ thường có thể bao gồm:

• CCCD hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
• Giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy tờ liên quan đến tình trạng hôn nhân khi cần.
• Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa các bên nếu có.
• Giấy tờ liên quan đến nguồn gốc tài sản.
• Các giấy tờ về liệt sĩ, người có công hoặc người thờ cúng nếu nội dung giao dịch có liên quan.

Tùy từng trường hợp, công chứng viên có thể yêu cầu thêm giấy tờ để xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc quan hệ của các bên.

3.3. Bước 3: Xác định rõ nghĩa vụ thờ cúng

Đây là nội dung cần đặc biệt chú ý khi lập hợp đồng.

Các bên nên thống nhất trước về những vấn đề như ai là người trực tiếp thờ cúng, địa điểm thờ cúng, phạm vi nhà đất sử dụng cho mục đích này và trách nhiệm của người nhận tặng cho.

Nếu muốn duy trì nơi thờ cúng trong thời gian dài, điều khoản trong hợp đồng nên được diễn đạt cụ thể. Tránh ghi những nội dung quá mơ hồ như “có trách nhiệm thờ cúng đầy đủ” mà không xác định nghĩa vụ cụ thể.

3.4. Bước 4: Soạn thảo và công chứng hợp đồng

Sau khi kiểm tra hồ sơ, các bên có thể yêu cầu công chứng viên soạn thảo hợp đồng tặng cho.

Công chứng viên sẽ kiểm tra giấy tờ, năng lực và ý chí của các bên. Nội dung hợp đồng cũng được xem xét để bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật.

Các bên cần đọc kỹ hợp đồng trước khi ký. Đặc biệt, cần kiểm tra thông tin nhà đất và những điều khoản liên quan đến nghĩa vụ thờ cúng.

3.5. Bước 5: Đăng ký biến động và sang tên

Sau khi hợp đồng tặng cho được công chứng, bên nhận tặng cho cần thực hiện thủ tục đăng ký biến động theo quy định.

Việc đăng ký giúp cập nhật chủ thể có quyền đối với nhà đất trên hồ sơ đất đai. Luật Đất đai năm 2024 cũng quy định người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ thủ tục khi tặng cho quyền sử dụng đất.

Hồ sơ, trình tự và cơ quan tiếp nhận sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Vì vậy, các bên nên kiểm tra thủ tục áp dụng tại nơi có đất trước khi nộp hồ sơ.

4. Những lưu ý quan trọng khi tặng cho đất có nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ

4.1. Không nên chỉ thỏa thuận bằng lời nói

Nếu việc tặng cho gắn với nghĩa vụ thờ cúng, các bên nên thể hiện rõ nội dung này trong văn bản phù hợp.

Thỏa thuận bằng lời nói có thể dẫn đến khó khăn khi phát sinh tranh chấp. Người nhận tài sản có thể hiểu khác với người tặng cho về phạm vi nghĩa vụ.

Việc ghi nhận rõ thỏa thuận giúp các bên có căn cứ xác định trách nhiệm sau khi giao dịch hoàn tất.

4.2. Cần làm rõ khu vực dành cho việc thờ cúng

Nếu toàn bộ nhà đất được tặng cho nhưng gia đình muốn duy trì một khu vực làm nơi thờ cúng, nội dung này nên được xác định cụ thể.

Các bên có thể thống nhất về vị trí bàn thờ, phòng thờ hoặc khu vực dành riêng cho việc thờ cúng. Điều này đặc biệt cần thiết nếu người nhận tặng cho có kế hoạch sửa chữa hoặc thay đổi hiện trạng nhà.

4.3. Tặng cho nhà đất không đồng nghĩa với chuyển giao chế độ ưu đãi

Việc chuyển quyền sử dụng đất và việc hưởng chính sách đối với người có công là hai vấn đề cần phân biệt.

Một người nhận tặng cho nhà đất không đương nhiên trở thành người hưởng các chế độ dành cho thân nhân liệt sĩ hoặc người thờ cúng liệt sĩ. Việc xác định người được hưởng chính sách phải căn cứ vào điều kiện và hồ sơ theo pháp luật về người có công. Nghị định 131/2021/NĐ-CP là một trong những văn bản quy định chi tiết về lĩnh vực này.

Do đó, khi lập hợp đồng, các bên không nên sử dụng cách diễn đạt khiến việc chuyển quyền tài sản bị nhầm lẫn với việc chuyển giao chế độ ưu đãi.

4.4. Cẩn trọng nếu nhà đất là di sản của liệt sĩ hoặc gia đình liệt sĩ

Nếu nhà đất có nguồn gốc là di sản của người đã mất, cần xác định đầy đủ người có quyền thừa kế trước khi thực hiện tặng cho.

Trường hợp có nhiều người thừa kế, một cá nhân không thể tự ý tặng cho toàn bộ tài sản nếu chưa có căn cứ xác lập quyền đối với phần tài sản đó.

Đặc biệt, nếu trong gia đình đã có thỏa thuận phân chia tài sản để làm nơi thờ cúng, cần kiểm tra nội dung văn bản và tình trạng pháp lý hiện tại trước khi lập giao dịch mới.

4.5. Nên nhờ công chứng viên kiểm tra trước nội dung hợp đồng

Tặng cho nhà đất vốn là giao dịch có giá trị tài sản lớn. Khi giao dịch còn kèm nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ hoặc người có công, nội dung hợp đồng càng cần được xây dựng cẩn thận.

Các bên nên cung cấp đầy đủ giấy tờ và trình bày rõ mong muốn của gia đình với công chứng viên. Từ đó, công chứng viên có thể kiểm tra hồ sơ và hướng dẫn cách thể hiện nội dung phù hợp.

>>> Xem thêm: Đừng để một thiếu sót nhỏ làm gián đoạn giao dịch tại bước công chứng mua bán nhà đất

Kết luận

Tặng cho đất thờ cúng liệt sĩ cần được xem xét đồng thời trên hai phương diện: quyền đối với nhà đất và nghĩa vụ duy trì việc thờ cúng. Việc nhà đất đang được sử dụng làm nơi thờ cúng không đồng nghĩa với việc tài sản đương nhiên bị cấm tặng cho. Tuy nhiên, nếu tài sản có nguồn gốc đặc thù, đang có tranh chấp hoặc có những ràng buộc pháp lý riêng, các bên cần kiểm tra kỹ trước khi giao dịch.

Để hạn chế tranh chấp về sau, hợp đồng nên thể hiện rõ quyền và nghĩa vụ của người nhận tặng cho, đặc biệt là trách nhiệm duy trì nơi thờ cúng và bảo đảm việc hương khói theo thỏa thuận của gia đình. Khách hàng có nhu cầu lập hợp đồng tặng cho nhà đất có kèm nghĩa vụ thờ cúng liệt sĩ, người có công với cách mạng có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được kiểm tra hồ sơ, tư vấn nội dung hợp đồng và hướng dẫn thủ tục công chứng phù hợp với từng trường hợp.

>>> Xem thêm: Khi giấy tờ cần xử lý đúng quy định, vai trò của văn phòng công chứng càng đáng được quan tâm

>>> Xem thêm: Bạn cần chuyển quyền sử dụng đất? Hãy tìm hiểu Dịch vụ sang tên sổ đỏ

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com